W dniu 22 maja 2011 r. Niemcy zgłosiły znaczny wzrost liczby pacjentów z zespołem hemolityczno-mocznicowym (HUS) i krwawymi biegunkami spowodowanymi przez toksyny Shiga wytwarzane przez E. coli (STEC). Od 2 maja w Niemczech odnotowano ponad 800 przypadków HUS i ponad 2800 przypadków STEC. Dodatkowe przypadki związane z wybuchem zostały opisane w kilku innych krajach UE: Austrii, Czechach, Danii, Francji, Grecji, Luksemburgu, Holandii, Norwegii, Polsce, Hiszpanii, Szwecji i Wielkiej Brytanii. Jak dotąd nie ma dowodów wskazujących na eksport zakażonej żywności poza granice Niemiec. Większość przypadków dotyczy osób, które w ostatnim czasie podróżowały do północnej części Niemiec, głównie Hamburga, dolnej Saksonii, Meklemburgii i rejonu Szlezwik- Holsztyn.
Jak się okazało źródłem chorobotwórczej pałeczki E. coli nie były ogórki, pomidory czy sałata, lecz kiełki, pochodzące z uprawy ekologicznej z dolnej Saksonii w Niemczech. Nadal nie ustalono, jak doszło do zanieczyszczenia kiełków bakterią, tak więc wskazana jest szczególna ostrożność, jeśli chodzi o jedzenie warzyw, kiełków importowanych z obszarów źródła zakażenia. Chodzi przede wszystkim o dokładne mycie warzyw lub ich gotowanie.
W Polsce nie odnotowano, żadnego zachorowania po zjedzeniu warzyw lub owoców na terenie kraju, jednakże z powodu strachu znacznie spadło spożycie tych niezbędnych w naszej diecie produktów spożywczych. Oczywiście świadomość ta nie zwalnia nas z obowiązku przestrzegania zasad higieny, w tym dokładnego mycia surowych warzyw i owoców.
Co to znaczy szczep STEC, VTEC i EHEC?
Wszyscy ludzie i zwierzęta są nosicielami bakterii szczepu Escherichia coli (E. coli) w ich jelitach – są częścią naszej normalnej flory i zwykle są nieszkodliwe. Są pomocne w procesie ostatecznego rozkładu pokarmu oraz produkcji witamin z grupy B i K. Jednak istnieją szczególne szczepy E. coli, które są zdolne do wytwarzania toksyn. Szczepy te są nazywane STEC z uwagi na toksyny Shiga – (STEC), zwane także enterokrwotocznym szczepem E. coli (EHEC) produkującym werotoksynę (VTEC).
Ich toksyny mogą potencjalnie spowodować poważne, krwawe biegunki, które w niektórych przypadkach prowadzą do ostrej niewydolności nerek wymagającej hospitalizacji. Pierwszymi objawami zakażeń szczepem pałeczki okrężnicy Escherichia coli są bóle brzucha, czasami wymioty, krwawe stolce. Czas rozwoju choroby to ok. 3 – 4 dni.
Jak można zachorować?
Przenoszenie zakażenia STEC występuje głównie poprzez zjedzenie lub kontakt ze skażoną żywnością oraz poprzez kontakt z zakażonymi zwierzętami. Do infekcji nie dochodzi drogą kropelkową, czyli poprzez kichanie, kaszel czy kontakt ze śliną zakażonego. Transmisja zakażenia z jednego człowieka na drugiego jest możliwa najczęściej z powodu nieodpowiedniej higieny rąk.
W jaki sposób można uniknąć choroby?
Istnieją proste środki ostrożności, które można stosować, aby zmniejszyć ryzyko zakażenia poprzez potencjalnie skażoną żywność, zakażone zwierzęta lub osoby. Konsumenci mogą zmniejszyć ryzyko zakażenia, stosując następujące dobre praktyki higieniczne i produkcyjne w domu dotyczące postępowania z żywnością i higieny rąk.
Higiena rąk
Należy starannie myć ręce mydłem, dokładnie spłukiwać i osuszać jednorazowym ręcznikiem papierowym lub zwykłym ręcznikiem (który należy często prać w temperaturze min. 60°C):
- przed przygotowywaniem, podawaniem lub spożywaniem żywności
- po skorzystaniu z toalety lub zmianie pieluch
- po kontakcie z surowymi warzywami lub mięsem
- po kontakcie ze zwierzętami gospodarskimi lub po wizycie w gospodarstwie
- po każdym kontakcie z odchodami zwierząt domowych
Postępowanie z żywnością
1Osoby z biegunką lub wymiotami nie powinny mieć kontaktu z żywnością
2Mięso, w tym mięso mielone, należy dokładnie gotować
3Wszystkie owoce ze skórką należy obierać, a następnie płukać pod bieżącą
wodą pitną
4Wszystkie warzywa należy starannie myć pod bieżącą wodą pitną, szczególnie
te, które nie są gotowane przed spożyciem
5Wszystkie warzywa korzeniowe należy obierać i płukać pod bieżącą wodą, tak aby nie pozostały resztki ziemi, które są źródłem wielu mikroorganizmów
6Dokładne gotowanie warzyw i mięsa niszczy chorobotwórcze bakterie i wirusy
7Należy unikać przenoszenia bakterii z surowej żywności na żywność ugotowaną lub gotową do spożycia (tzw. zanieczyszczenie krzyżowe), na przykład poprzez stosowanie osobnych desek do krojenia surowego mięsa i gotowanego mięsa lub świeżych warzyw oraz mycie przy użyciu detergentu desek do krojenia między obróbką żywności surowej oraz gotowej do spożycia