W ciągu roku przeciętnie spożywamy wraz z żywnością od 6 do 8 kilogramów dodatków chemicznych w tym: konserwantów, sztucznych barwników, metali, pestycydów, leków oraz innych toksycznych substancji. Są to tzw. KSENOBIOTYKI, a więc substancje obce dla organizmu. Dotychczas zidentyfikowano ponad 200 000 takich związków.
Przewód pokarmowy to główna, choć nie jedyna droga jaką dostają się substancje obce do naszego organizmu (część trafia do naszego ustroju poprzez drogi oddechowe i skórę). Ksenobiotyki, spożyte wraz z posiłkiem, wchłaniane są w jelicie cienkim i wraz z krwią dostają do wątroby. Tam ulegają przekształceniu i następnie, jako metabolity, ponownie wraz z krwią zaczynają krążyć w naszym organizmie. Część z nich trafia do nerek i zostaje wydalona wraz z moczem, inne z kolei przechodzą do pęcherzyka żółciowego i wraz z żółcią przedostają się do jelita grubego, gdzie zostają wydalane wraz z kałem.
Obecna w jelicie mikroflora jelitowa może albo wspomagać rozkładanie substancji obcych albo
(zwłaszcza, kiedy jest nieprawidłowa) tworzyć jeszcze bardziej toksyczne związki.
W jelicie grubym również zachodzi wchłanianie i część ksenobiotyków znów przekracza barierę krew-jelito. Stamtąd żyłą wrotną dostają się one do wątroby. Mamy tu do czynienia z mechanizmem zwanym krążeniem jelitowo-wątrobowym, który ma za zadanie przede wszystkim odzyskanie składników potrzebnych do produkcji żółci.
Jeżeli toksyny nie zostaną zneutralizowane i rozłożone w naszym organizmie, zaczynają wraz z krwią krążyć po ustroju, dostając się do wszelkich tkanek i organów, w których niestety mogą się KUMULOWAĆ!
Dlaczego detoksykacja jest taka ważna?
Kluczowym organem detoksykującym w naszym organizmie, czyli ROZKŁADAJĄCYM I NEUTRALIZUJĄCYM toksyny, jest WĄTROBA. Jest ona największym narządem naszego organizmu, przez który przepływa ogromna ilość krwi. Stanowi ona filtr tak zbudowany, aby mógł usuwać wszystkie obecne tam substancje obce: martwe komórki, drobnoustroje, związki chemiczne, leki i wszystkie inne toksyczne związki. Ponadto w komórkach wątroby zachodzi proces przekształcania związków chemicznych rozpuszczalnych w tłuszczu w związki chemiczne rozpuszczalne w wodzie.
Natomiast toksyny rozpuszczalne w tłuszczach mają tendencje do odkładania się w tkankach zawierających tłuszcz oraz błon komórkowych (struktura białkowo-lipidowa), gdzie mogą przebywać przez wiele lat. Dlatego w trakcie utraty masy ciała często mamy do czynienia z takimi objawami jak: bóle głowy, bóle brzucha , nudności, zmęczenie czy zawroty głowy (uwalnianie się toksyn). Ponadto, takie narządy jak mózg i gruczoły wydzielania wewnętrznego zawierają dużo związków tłuszczowych, w których mogą się gromadzić substancje toksyczne.
Detoksykacja w wątrobie przebiega w 2 fazach:
W pierwszej fazie detoksykacji powstają wolne rodniki, które jeżeli jest ich zbyt wiele, mogą uszkadzać komórki wątroby. Dlatego też tak ważna jest odpowiednia ilość substancji o charakterze przeciwutleniającym dostarczana wraz z dietą m.in.: karotenoidów, polifenoli, witaminy C czy E.
Druga faza tzw. koniugacyjna, polega na wprowadzeniu do cząsteczki ksenobiotyku grup funkcyjnych, w wyniku czego związki te stają się jeszcze bardziej polarne (rozpuszczalne w wodzie).
Wyżej wymienione mechanizmy mają określoną pojemność, tzn. ich efektywność zależy od dostępności grup funkcyjnych, takich związków jak:
- Glutation – bardzo ważny czynnik chroniący wątrobę przed zmianami oksydacyjnymi, ponieważ neutralizuje wolne rodniki. Bierze również udział w 2 fazie detoksykacji (metabolizuje m.in. paracetamol czy pestycydy). Jest to trójpeptyd zbudowany z 3 aminokwasów: glutaminy, cysteiny i glicyny. Może być wytwarzany w organizmie z tychże aminokwasów przy udziale witaminy C. Glutation występuje w awokado, szparagach, brokułach, brukselce, czosnku, cebuli i kapuście.
- Glutamina – składnik glutationu, jej niski poziom pogarsza pracę układu immunologicznego
- Glicyna – składnik glutationu, konieczna do syntezy soli żółciowych
- Cysteina – aminokwas siarkowy, składnik glutationu, bierze udział w wiązaniu wielu substancji trujących
- Metionina – aminokwas siarkowy, uczestniczy w detoksykacji, występuje w nasionach roślin strączkowych, jajach, rybach, mięsie, czosnku i cebuli
- Tauryna – składa się z metioniny i cysteiny, wykazuje zdolność neutralizacji i eliminacji szkodliwych związków, występuję w mięsie, rybach, owocach morza, przetworach mlecznych, fasoli oraz grochu.
- Związki zawierające siarkę – do produktów zawierających naturalne związki siarki, które są niezbędne w procesie detoksykacji, należą: jaja, warzywa krzyżowe, kapusta, brokuły, kalafior, brukselka, czosnek, cebula, szalotka, por.
Inne ważne składniki wspomagające procesy detoksykacji to: witaminy z grupy B, kwas foliowy, inozytol, lecytyna czy związki cynku.
Dlaczego detoksykacja jest taka ważna?
W dzisiejszych czasach ze względu na poziom zanieczyszczenia środowiska, nawet najlepiej skomponowana dieta nie wystarcza, aby zapobiec kumulacji toksyn w organizmie człowieka. Ocenia się, że czas do osiągnięcia tzw. poziomu krytycznego kancerogenów, od którego zaczynają się nieodwracalne zmiany na poziomie komórkowym (uszkodzenia DNA, błon komórkowych) prowadzące do rozwoju choroby nowotworowej wynosi 10 -15 lat i okres ten ciągle maleje. Dlatego niezbędnym elementem profilaktyki zdrowotnej są zabiegi wspomagające detoksykację organizmu.