Obecnie dzięki osiągnięciom nauki i medycyny coraz lepiej poznajemy i wykorzystujemy właściwości komórek macierzystych. Stanowią one swego rodzaju fenomen, gdyż charakteryzuje je zdolność do nieskończonej liczby podziałów oraz różnicowania się w inne, dowolne komórki, dając początek nowym tkankom i organom. Takie właściwości pozwalają na wykorzystanie ich w leczeniu wielu schorzeń, czasem ratują one ludzkie życie.
Do chorób, w których leczeniu można wykorzystać komórki macierzyste należy m.in.:
- cukrzyca,
- stwardnienie rozsiane,
- choroby nowotworowe (zwłaszcza białaczka),
- rozległe oparzenia,
- choroby mózgu.
Trwają badania nad wykorzystaniem komórek macierzystych w leczeniu uszkodzeń mięśnia sercowego spowodowanego atakiem serca i chorobą wieńcową. W doświadczeniu na świniach zaobserwowano przywrócenie funkcji uszkodzonych komórek mięśnia sercowego już po dwóch miesiącach od podania komórek macierzystych pochodzących ze szpiku. Podobne, bardzo obiecujące rezultaty uzyskano w badaniach z udziałem osób chorych na cukrzycę typu 1. Transfuzja komórek macierzystych pozwoliła na czasowe uniezależnienie się od insuliny większości pacjentów. Inne schorzenia leczone w podobny sposób to m.in: reumatoidalne zapalenie stawów czy choroba Leśniowskiego-Crohna.
Coraz częstsze jest zastosowanie roślinnych komórek macierzystych w kosmetologii ze względu na ich właściwości do przywracania regeneracyjnych funkcji skóry, zwłaszcza jej powierzchniowych warstw. Możliwe jest już również wyhodowanie z komórek macierzystych tkanek, które wykorzystuje się w transplantacjach.
Źródła komórek macierzystych
Zdolności komórek macierzystych do podziału i różnicowania się zależą przede wszystkim od ich pochodzenia. Wyróżniamy komórki macierzyste: embrionalne, płodowe oraz somatyczne. Pierwsza grupa komórek pochodzi z z poronionych płodów lub zarodków pozyskanych poprzez zapłodnienie in vitro. Pozyskiwanie komórek tą drogą budzi wiele kontrowersji i sprzeciwy natury etycznej.
Źródłem komórek macierzystych płodowych jest krew pępowinowa, którą pobiera się podczas porodu. Nie ma tu problemów natury etycznej, zabieg jest całkowicie bezinwazyjny i bezbolesny. Komórki macierzyste są przechowywane w specjalnych warunkach w tzw. bankach komórek macierzystych. Mogą być one w dowolnym momencie życia dziecka wykorzystane dla jego potrzeb, dzięki czemu nie ma potrzeby szukania dawcy. Procedura ta jest coraz bardziej popularna i coraz szerzej wykorzystywana. Być może za kilka lat stanie się ona złotym standardem. Jednak obecne pokolenie nie może jeszcze liczyć na własną, zdeponowaną w banku krew pępowinową.
Ostatnia grupę komórek stanowią komórki macierzyste somatyczne, które znajdują się w naszych tkankach i narządach. Wykryto je m.in. w mózgu, szpiku kostnym, krwi obwodowej, skórze oraz mięśniach szkieletowych. Problemy natury technicznej sprawiają głównie pobieranie komórek i ich hodowla w warunkach laboratoryjnych, która zapewni ich wzrost oraz prawidłowy rozwój.
Jak zwiększyć ilość komórek macierzystych w swoim organizmie?
Istnieje metoda na zwiększenie poziomu komórek macierzystych w naszym organizmie – to tlenoterapia hiperbaryczna. Badania wykazały, że tlen pod wysokim ciśnieniem pobudza szpik kostny do wytwarzania komórek macierzystych, a ich ilość może wzrosnąć nawet ośmiokrotnie! W doświadczeniu przeprowadzonym na uniwersytecie w Edynburgu mobilizacja komórek szpiku pod wpływem tlenoterapii hiperbarycznej nastąpiła zarówno u osób zdrowych jak i leczonych radioterapią z powodu choroby nowotworowej. Własne komórki macierzyste pacjenta mogą odbudowywać np. wątrobę, co oddala widmo przeszczepu.
Metoda ta jest coraz bardziej powszechna w leczeniu szeregu schorzeń, w których konieczna jest odnowa uszkodzonych tkanek i narządów: trzustki, nerek, serca, naczyń krwionośnych czy elementów układu nerwowego i – co najważniejsze – jest teraz dostępna dla wszystkich w Centrum Medycznym VIMED.