Choroba Alzheimera spowodowane jest zwyrodnieniem tkanki mózgowej, które powoduje zanik komórek nerwowych, a nie jak wiele osób sądzi narastaniem zmian miażdżycowych naczyń mózgowych.
Objawy:
- W początkowym etapie choroby występują zburzenia aktywności poznawczej Polegają one na trudnościach w zapamiętywaniu nowej informacji. Przyspiesza to zapominanie i powoduje niemożność przypomnienia informacji
- W miarę postępowania choroby, tzn. w miarę pojawiania się coraz większych uszkodzeń mózgu, rozwija się proces otępienny – chory przestaje interesować się otoczeniem, traci pamięć, poczucie czasu i miejsca nie może przypomnieć sobie, co wydarzyło się kiedyś w jego życiu i tego, czego nauczył się w szkole. Obumieranie neuronów powoduje spadek poziomu produkowanych przez nie substancji chemicznych, między innymi acetylocholiny, która bierze udział w procesach zapamiętywania. Pojawiają się zaburzenia w zakresie mowy i w procesach myślenia
- W trzecim stadium choroby następuje rozpad nabytych umiejętności – jest to otępienie właściwe, mające charakter nieodwracalny
- Mogą występować objawy neurologiczne. Do najczęściej spotykanych należą objawy tzw. zespołu parkinsonowskiego, jak spowolnienie ruchowe, zaburzenia mimiki twarzy, sztywność będąca wynikiem wzmożenia napięcia mięśni oraz rzadziej, drżenie
Przyczyny:
- odkładanie się w mózgu substancji białkowej, zwanej amyloidem. Obecność amyloidu utrudnia pracę komórki nerwowej która, pozbawiona możliwości kontaktu z innymi komórkami nerwowymi, przestaje spełniać swoje zadania. Uważa się także, że amyloid może być toksyczny (trujący) dla komórki nerwowej i powoduje jej śmierć. Być może amyloid powoduje także zwyrodnienie komórki polegające na odkładaniu się w jej wnętrzu nieprawidłowych włókien, co po pewnym czasie powoduje rozpad komórki
- czynniki genetyczne
- czynniki środowiskowe
Leczenie:
- leki, które czasowo hamują, spowalniają rozwój objawów chorobowych. Najskuteczniej działają inhibitory acetylocholinesterazy (zwiększają stężenie i czas działania acetylocholiny w synapsach)
- środki cholinergiczne (antagoniści receptora muskarynowego i inhibitory acetylocholinesteraz), niektóre leki antydepresyjne i estrogeny mogą również zmniejszać produkcję \”toksycznej\” postaci białka beta-amyloidu
- w przypadku występowania pobudzenia skuteczne są leki z grupy neuroleptyków. Zalecane jest stosowanie niskich dawek neuroleptyków silnie działających. Najbardziej popularne to: Haloperidol, Promazyna, Pernazyna, Theralene, Tiapridal, Rispolept. Leki te mają również działanie antypsychotyczne, czyli że mogą łagodzić takie objawy, jak halucynacje albo urojenia. W opanowywaniu pobudzenia stosowane są również inne grupy leków, jak: benzodiazepiny (Lorazepam, Oxazepam), leki normotymiczne (węglan litu), leki przeciwdrgawkowe (Tegretol, Depakine), blokery beta-adrenegiczne (Propranolol), leki serotoninergiczne (Spamilan)
- gdy występują zaburzenia nastroju, stosować można lek przeciwdepresyjne
- pamiętać należy, że terapia farmakologiczna powinna być zawsze prowadzona przez lekarza specjalistę
Zapobieganie:
- środki, które mogą mieć działanie protekcyjne to: selegilina (Jumex, Deprenyl), witamina E, niesterydowe leki przeciwzapalne, kolchicyna. Efekty ich działania są jednak dyskusyjne i wymagają potwierdzenia w dalszych, szerszych badaniach
- czynności intelektualne jak np. gra w szachy, rozwiązywanie krzyżówek
- regularne ćwiczenia fizyczne
- utrzymywanie relacji społecznych
- dieta śródziemnomorska bogata w warzywa, owoce i z niską zawartością nasyconych tłuszczów uzupełniona w szczególności o:
- Witaminy z grupy B, a zwłaszcza kwas foliowy
- Przyprawa curry
- Kwasy tłuszczowe omega-3, a w szczególności kwas DHA
- Warzywne i owocowe soki
- Wysokie dawki witaminy E działającej antyoksydacyjnie (w połączeniu z witaminą C)
- Umiarkowane spożycie alkoholu (piwo, wino, wódki)
- Leki obniżające poziom cholesterolu (statyny) zmniejszają ryzyko choroby Alzheimera
Źródła witamin z grupy B w diecie to: drożdże, produkty pełnoziarniste, kiełki pszenne ,orzechy, fasola, groch, soja, ziemniaki, banany, mleko, żółty ser, mięsa i produkty pochodzenia zwierzęcego
Źródła kwasu foliowego w diecie: owoce i jagody, rośliny zielonolistne np. sałata, jarmuż; fasola, groch, soczewica, warzywa korzeniowe oprócz marchewki
Źródła kwasów tłuszczowych omega-3 w diecie: tłuste ryby dalekomorskie, oleje roślinne-lniany, sojowy
Źródła witaminy E w diecie: oleje roślinne, kiełki pszenne, soja, suszone morele, płatki owsiane, ziarna, migdały, orzechy, nasiona, rośliny zielonoliste- szpinak, jarmuż, brukselka; fasola i groch