Nadwrażliwość (alergiczna i niealergiczna) – Mimo różnych stanowisk, przedmiotem zainteresowania alergologów, szczególnie praktyków, stały się obecnie wszystkie choroby z nadwrażliwości. Charakteryzuje je występowanie obiektywnych, powtarzalnych objawów wywoływanych przez ekspozycję na określony bodziec o sile (dawce) dobrze tolerowanej przez zdrowe osoby. Nadwrażliwość może mieć zarówno charakter (przyczynę) niealergiczny i alergiczny, a objawy, tak jak objawy alergii, mogą dotyczyć całego organizmu, poszczególnych narządów lub ich części i zwykle w obu sytuacjach są identyczne lub bardzo podobne. (J.K.)
Nadwrażliwość jest nieprawidłową reakcją uczulonego wcześniej organizmu na powtórne zetknięcie z antygenem. W jej wyniku może dochodzić do bardzo silnej odpowiedzi, zarówno typu komórkowego, jak i humoralnego, a w krańcowych wypadkach nawet do niszczenia własnych komórek.
Wyróżnia się 4 typy reakcji nadwrażliwości według Coombsa:
Typ I – anafilaktyczny – wiązania antygenów z przeciwciałami klasy IgE i następująca degranulacja komórek tucznych – potocznie zwany alergią (reakcja natychmiastowa – IgE zależna – nadwrażliwość alergiczna). Do tego typu zalicza się:
- wstrząs anafilaktyczny
- atopowe zapalenie skóry
- pokrzywkę
- astmę alergiczną
- atopowe zapalenie spojówek
- alergiczny nieżyt nosa
- egzema
- alergia pokarmowa
Typ II – przeciwciał cytotoksycznych – cytotoksyczny zależny od przeciwciał (nie IgE zależny – nadwrażliwość niealergiczna):
- reakcja poprzetoczeniowa
- anemia hemolityczna z dodatnim odczynem Coombsa
- lekopochodne cytopenie
- choroba hemolityczna noworodków
- miastenia
- zespół Goodpasture’a
- pęcherzyca zwykła
- zapalenie tarczycy Hashimoto
- Choroba Gravesa-Basedowa
- płuco farmera
Typ III – reakcja z udziałem kompleksów immunologicznych antygen-przeciwciało (nie IgE zależny – nadwrażliwość niealergiczna):
- choroba posurowicza
- reakcja Arthusa
- reumatoidalne zapalenie stawów
- toczeń rumieniowaty układowy
- paciorkowcowe kłębuszkowe zapalenie nerek
- guzkowe zapalenie tętnic
- zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych
- przewlekłe kłębuszkowe zapalenie nerek w przebiegu tocznia rumieniowatego
Typ IV – opóźniona reakcja nadwrażliwości typu komórkowego – przewaga reakcji komórkowej z udziałem limfocytów T (nie IgE zależny – reakcja opóźniona – nadwrażliwość niealergiczna):
- nadwrażliwość kontaktowa
- wyprysk kontaktowy alergiczny
- wyprysk kontaktowy niealergiczny
- nadwrażliwość ziarniniakowa – w nacieku komórkowym występują bardzo charakterystyczne komórki nabłonkowate (z aktywowanych makrofagów w warunkach przewlekłej stymulacji cytokinami) i komórki olbrzymie (komórki nabłonkowate połączone w wielojądrzaste komórki tzw. komórki Langerhansa)
- odczyn tuberkulinowy
- ostre odrzucanie przeszczepu allogeniczengo
- trąd (postać tuberkuloidowa)
- reakcja odrzucania gospodarza
- gruźlica
- sarkoidoza
- choroba Leśniowskiego-Crohna
Cecha wspólna: długotrwale utrzymujący się patogen, czyli długotrwały bodziec antygenowy. (wiki)