Część 1:

Część 2:

Koper włoski uprawiany w wielu rejonach świata, od lat wykorzystywany jest (w postaci ziół, przyprawy i nasion) przy produkcji leków, alkoholu i potraw. Liście kopru są bardzo dobrym źródłem witaminy C i A, a także składników mineralnych takich jak fosfor, magnez, miedź, potas, wapń oraz pierwiastków śladowych, takich jak molibden i mangan. Ponadto koper zawiera dość duże ilości błonnika pokarmowego i dając uczucie sytości, stanowi idealną przekąskę dla osób dbających o prawidłową masę ciała.

Korzyści dla zdrowia

Nasiona kopru włoskiego stosowane są głównie przy niestrawności. Koper zawiera anetol – olejek eteryczny, który pobudza wydzielanie soków trawiennych, zmniejsza stan zapalny w żołądku i jelitach, a także ułatwia prawidłowe wchłanianie składników odżywczych z pożywienia. Jest powszechnie używany do produkcji leków zobojętniających kwas solny, poprawia apetyt i zapobiega nieświeżemu oddechowi.

Wzdęcia
Koper włoski zawiera kwas asparaginowy, który likwiduje wzdęcia. Ekstrakt z kopru może być stosowany u niemowląt w celu zmniejszenia nadmiaru gazów.

Zaparcia
Nasiona kopru włoskiego zawierają dużo błonnika, pobudzają perystaltykę jelit, a tym samym sprzyjają prawidłowej defekacji.

Biegunka
Koper wykazuje właściwości dezynfekujące i antybakteryjne. Ponadto zawiera aminokwasy, takie jak histydyna, które korzystnie wpływają na układ pokarmowy i pomagają w leczeniu biegunki spowodowanej niestrawnością.

Kolka
Zawarty w koprze olejek eteryczny, będący fitoestrogenem, jest pomocny w leczeniu kolki nerkowej.

Zwiększenie produkcji żółci
Nasiona i korzenie kopru pomagają w leczeniu żółtaczki. Rozszerzają drogi żółciowe, stymulując przepływ żółci.

Kaszel
Zawarte w nasionach kopru olejki eteryczne działają wykrztuśnie i pomagają w rozwiązywaniu problemów z drogami oddechowymi. Działają korzystnie przy kaszlu, astmie, zapaleniu oskrzeli i płuc.

Anemia
Zawarta w nasionach kopru histydyna jest podstawowym aminokwasem, który pomaga w tworzeniu hemoglobiny i innych składników krwi, zapobiegając tym samym anemii.

Zdrowie kobiet
Koper ma łagodne właściwości estrogenne. Stosowany podczas miesiączki pomaga złagodzić bóle menstruacyjne. Przyczynia się również do regulacji cyklu miesiączkowego.

Dla kobiet karmiących
Koper zwiększa produkcję i wydzielanie mleka u matek karmiących piersią. Niektóre składniki kopru przenikają do mleka matki, a tym samym przeciwdziałają wzdęciom u dzieci.

Działanie chłodzące
Sok z kopru włoskiego posiada również właściwości chłodzące i kojące. Okłady z kopru stosowane na oczy zmniejszają skutki zmęczenia i podrażnienia.

Pozostałe korzyści zdrowotne

Najnowsze badania wykazały, że sok z kopru posiada właściwości moczopędne, obniżające ból i gorączkę. Olejek z kopru zmniejsza bóle mięśni i bóle reumatyczne. Ponadto korzeń kopru jest doskonałym źródłem witaminy C – będącej silnym przeciwutleniaczem, a zawarty w nim błonnik i potas poprawiają funkcjonowanie okrężnicy i układu sercowo – naczyniowego.

Aktywność fizyczna jest niezbędna dla naszego zdrowia i dobrego samopoczucia. Wzmacnia nasz układ mięśniowy, redukuje tkankę tłuszczową, zapobiega chorobom cywilizacyjnym, wspomaga odporność, poprawia sen czy koncentrację oraz zapobiega depresji. Jednym słowem wykazuje szereg korzystnych działań na organizm człowieka. Co ciekawe, najnowsze badania sugerują, że umiarkowana aktywność fizyczna ma zbawienny wpływ na osoby, które mają nadmierny apetyt na słodycze, zwłaszcza na czekoladę.

W badaniu wzięło udział 78 miłośników czekolady, którzy zostali poproszeni o wypełnienie różnorodnych zadań. Część z nich wypełniała zadania o wysokim stopniu trudności, druga część rozwiązywała proste zadania. Podczas przerwy w pracy, podzielono uczestników na dwie grupy, z których jedna mogła swobodnie odpoczywać, a druga przez 15 minut maszerowała żwawo na bieżni. Następnie obie grupy powróciły do rozwiązywania zadań. Przez cały okres pracy badani mieli swobodny dostęp do czekoladek.

Jak wykazały wyniki badań osoby, które w czasie przerwy były aktywne fizycznie zjadały o 50% mniej czekolady niż pozostali uczestnicy. Co ciekawe, stopień trudności zadań nie miał wpływu na ostateczny wynik badania, dlatego też naukowcy jednoznacznie stwierdzili, że stres nie zwiększa ochoty na czekoladę.
Szef zespołu badawczego prof. Adrian Taylor uważa, że spożywanie przekąsek takich jak czekolada jest najczęściej wynikiem naszego złego przyzwyczajenia, a nie kwestią zapotrzebowania na dany produkt. Podkreśla także fakt, iż nadmiar słodkich przekąsek w codziennej diecie i brak kontroli nad ich podjadaniem, prowadzi w konsekwencji do przyrostu masy ciała i chorób układu krążenia.

Wyniki tego badania mogą okazać się niezwykle ważne, dla osób, które wykazują nadmierny apetyt na słodycze. Ze względu na fakt, że miłośnikom łakoci nieraz trudno jest ograniczyć ich spożycie silną wolą, codzienna umiarkowana aktywność fizyczna może znacząco zmniejszyć to pragnienie.

Dieta śródziemnomorska bogata w dużą ilość warzyw oraz ryb wydłuża nasze życie – taki jest jednomyślny wynik czterech badań opublikowanych przez Sahlgrenska Academy – katedrę nauk medycznych na Uniwersytecie w Göteborgu. Badania naukowe prowadzone przez szereg lat wykazały, że dieta śródziemnomorska charakteryzująca się dużym spożyciem ryb, warzyw, dobrej jakości oliwy, orzechów oraz niskim spożyciem produktów zwierzęcych takich jak mięso i mleko, prowadzi do lepszego zdrowia i dłuższego życia.

Naukowcy z Akademii Sahlgrenska w przeprowadzonym doświadczeniu badali wpływ diety śródziemnomorskiej na długość życia. W tym celu analizowano sposób żywienia mieszkańców krajów Południowych (Grecja, Włochy) i Szwedów. W badaniu oceniano m.in. ilość spożycia warzyw, owoców, nasion strączkowych, orzechów, mięsa, mleka czy ryb.
Wyniki przeprowadzonego badania wykazały jednoznacznie, iż osoby, które stosują dietę śródziemnomorską mają o 20% większą szansę na dłuższe życie.

W praktyce oznacza to, że starsi ludzie, którzy stosują dietę śródziemnomorską, żyją około dwa-trzy lat dłużej niż ci, którzy żywią się w inny sposób.

- mówi Gianluca Tognon, naukowiec z Akademii Sahlgrenska na Uniwersytecie w Göteborgu

Wyniki te zostały potwierdzone przez trzy kolejne, dotąd nie publikowane, badania wpływu omawianej diety na zdrowie (jedno doświadczenie przeprowadzone zostało na mieszkańcach Danii, drugie na mieszkańcach północnej Szwecji, a trzecie na dzieciach).

Wniosek można wyciągnąć tylko jeden – nie ma najmniejszej wątpliwości, iż spożywanie produktów charakterystycznych dla diety śródziemnomorskiej jest ściśle związane z lepszym stanem zdrowia nie tylko wśród osób starszych, ale i wśród młodzieży.

- mówi Gianluca Tognon

Dieta śródziemnomorska została w zeszłym roku odznaczona statusem Światowego Dziedzictwa UNESCO.

W 1999 roku Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (Food and Drug Administration) potwierdziła lecznicze właściwości białka sojowego jako skutecznego składnika diety obniżającego poziom cholesterolu. Informacja ta niezwykle ucieszyła producentów żywności i w konsekwencji doprowadziła do znacznego wzrostu produkcji artykułów spożywczych stworzonych na bazie soi.

Jednakże, poddane obróbce produkty sojowe w żaden sposób nie są współmierne z produktami sojowymi, które wytworzono tradycyjnymi metodami. Co więcej, nie dostarczają ani składników odżywczych, ani innych cennych substancji zawartych w nasionach soi. Produkty te tj. wędliny, pasztety, desery itd. cechują się niską jakością, wysokim stopniem przetworzenia oraz dużą zawartością kwasu fitynowego, który hamuje przyswajanie niezbędnych substancji odżywczych.

Co ciekawe, soja była dawniej postrzegana jako produkt niejadalny dla ludzi (należy do najbardziej ciężkostrawnych roślin strączkowych). Azjaci zaczęli spożywać soję dopiero po odkryciu, że naturalne procesy fermentacyjne czynią ją produktem łatwiejszym do strawienia i pozbawionym szkodliwych substancji tj. puryny (związki przyczyniające się do odkładania kwasu moczowego w stawach). Dlatego do dziś fermentują soję w tradycyjny sposób, przygotowując z niej produkty tj. natto, miso, tempeh, edamame czy tofu.

Niestety, sposób ten nie jest stosowany przez obecnych producentów żywności, mimo iż produkty sojowe są coraz bardziej popularne, a substancja tj. lecytyna sojowa znajduje się w większości artykułów spożywczych. Co więcej, przetwory sojowe wytwarza się obecnie z genetycznie zmodyfikowanych nasion.

Producenci artykułów sojowych w przemysłowym procesie kruszenia zwanym pękaniem rozbijają ziarna soi na cienkie płatki. Następnie płatki są “odtłuszczane” tzn. zanurzane w heksanie (rozpuszczalnik na bazie ropy naftowej, powodujący uszkodzenia w układzie nerwowym), aby wyekstrahować z nich olej. Wszystkie półprodukty są następnie oczyszczane w taki sposób, aby mogły być dalej przetwarzane.

Płatki pozbawione tłuszczu używane są do produkcji żywności, rozpuszczalnik stosuje się przy kolejnym procesie ekstrakcji, natomiast olej przechodzi proces oczyszczania, wybielania i eliminacji niepotrzebnych związków – wszystko w celu usunięcia szkodliwych rozpuszczalników i nieprzyjemnego zapachu. Osad, który tworzy się w oleju podczas przechowywania, choć dawniej uważany za produkt odpadowy, obecnie stosowany jest na szeroką skalę jako tzw. lecytyna sojowa.

Z kolei tradycyjny sposób fermentowania sprzyja zachowaniu wartościowych składników soi, m.in. linganów, które pomagają zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka.

Co ciekawe, kobieta żyjąca w Azji Wschodniej zjada około 10 razy więcej produktów sojowych niż kobieta w Stanach Zjednoczonych. Jednocześnie Azjatki o wiele rzadziej zapadają na raka piersi, osteoporozę, choroby serca niż Amerykanki. Jedną z głównych przyczyn takiej rozbieżności jest właśnie sposób odżywiania. Kobiety z krajów azjatyckich, w przeciwieństwie do kobiet z USA, spożywają znaczące ilości tradycyjnie fermentowanych przetworów sojowych oraz innych produktów nieprzetworzonych tj. warzywa, owoce czy orzechy. Taki sposób żywienia nie tylko dostarcza wszystkich niezbędnych składników odżywczych, ale także usprawnia pracę organizmu i stymuluje układ odpornościowy.

Soja zawiera tzw. fitoestrogeny – genisteinę i daidzeinę – substancje, które działają podobnie jak estrogen. Związki te sprzyjają łagodzeniu objawów menopauzy oraz działają antynowotworowo. Fitoestrogeny wykazują też działanie przeciwutleniające i przeciwzapalne. Jednak produkty sojowe tj. mleko czy parówki wraz z innymi wysoce przetworzonymi artykułami spożywczymi (żywność w puszkach, słodycze, konserwy,) oznaczają się brakiem niezbędnych substancji odżywczych oraz związków aktywnych biologicznie, natomiast cechują się wysoką zawartością dodatków chemicznych.

Dlatego też niezmiernie ważne jest, aby unikać przetworzonych produktów sojowych i wybierać te, które cechują się wysoką wartością odżywczą jak tofu, tempeh czy miso.

Według Departamentu Zdrowia i Usług Społecznych w USA na każde 100 pracowników przypada aż 38 osób z nadwagą, 30 z podwyższonym cholesterolem i 25 z chorobami układu krążenia.

Tacy pracownicy są z reguły znacznie mniej skuteczni i wydajni. Zjawisko “nieefektywnej” obecności, w pracy nosi nazwę presenteeism. Choć w Polsce jest ono słabo opisane, z punktu widzenia pracodawcy może okazać się bardzo niebezpieczne. Jak wykazały badania przeprowadzone w USA, nieefektywna praca zatrudnionego wynikająca ze złego stanu zdrowia, jest największym obciążeniem finansowym dla firmy. Co więcej, zjawisko to dotyczy nie tylko osób z chorobami przewlekłymi, ale także osób, które przychodzą do pracy przeziębione, z gorączką, katarem i innymi objawami chorobowymi.

Jak wykazały badania, koszt pozostania chorej osoby w pracy jest dwukrotnie wyższy niż jej nieobecność. Presenteeism jest więc działaniem szkodliwym, gdyż znacząco obniża jakość oraz wydajność wykonywania pracy, a co za tym idzie zwiększa koszty firmy. Lepszym rozwiązaniem dla pracodawcy staje się więc inwestycja we wczesną opiekę profilaktyczną.

Należy pamiętać, że zmiana stylu życia, sposobu odżywiania i redukcja stresu mogą spowodować zmniejszenie aż o 85% wydatków na opiekę zdrowotną. Oprócz poprawy zdrowia pracownika zwiększa się także produktywność, obroty i satysfakcja pracowników.

W USA pracodawcy są coraz bardziej świadomi korelacji pomiędzy stanem zdrowia ich pracowników, jakością sprzedawanych przez nich usług a zyskiem przedsiębiorstwa. Powstają nawet specjalne firmy szkoleniowe, które uczą grupy pracowników zdrowego stylu życia i nawołują do zmiany diety.

W naszym kraju Program Aktywnej Profilaktyki Zdrowotnej dla pracodawców funkcjonuje w firmie VIMED. Program oparty jest na terapii fenotypowej czyli kompleksowym programie terapeutycznym, indywidualnie dostosowanym do stanu zdrowia danej osoby.

Pracodawca kierując pracowników na taki program, wpływa na zmianę ich stylu życia, w tym szczególnie sposobu odżywiania, który jest podstawą skutecznej prewencji zdrowotnej.

Partycypacja finansowa pracownika w takim programie zwiększy jego zaangażowanie i mobilizację do aktywnego udziału w terapii.

Dlaczego właśnie styl życia jest takim kluczowym czynnikiem?

Warto w tym miejscu wspomnieć o Marcu Lalonde, kanadyjskim ministrze zdrowia i opieki społecznej, według którego styl życia aż w 50% odpowiada za zdrowie człowieka. Na tryb życia składają się takie elementy jak: aktywność fizyczna, sposób odżywiania się, umiejętność radzenia sobie ze stresem, zachowania seksualne, sposób rekreacji oraz stosowanie używek tj. alkohol, nikotyna, środki psychoaktywne.

Marc Lalonde w swoim raporcie pt. “A new perspective on the health of Canadians”, który powstał już w 1974 roku i opisuje tak zwane 4 pola zdrowotne, podkreśla szczególną rolę promocji zdrowia jako jedynego, skutecznego sposobu poprawy stanu zdrowia jednostki oraz całej populacji.

Promocja zdrowia to nie tylko wczesne wykrywanie chorób. To przede wszystkim niedopuszczenie do powstania zalążków choroby. Jak się okazuje, prawidłowy styl życia może spowodować także zmniejszenie objawów już występującego schorzenia, cofnięcie się lub całkowite wyleczenie danej choroby. Dzieje się tak m.in. w przypadku chorób autoimmunologicznych, cukrzycy typu II czy chorób układu krążenia.

Dlaczego tak mało się o tym mówi?

Wynika to z faktu, iż nie wszystkim zależy w równym stopniu na naszym zdrowiu. Rynek farmaceutyczny z roku na rok odnotowuje coraz większe zyski ze sprzedaży leków. Skoro przemysł ten jest tak niezwykle opłacalny, bezcelowe wydaje się promowanie aktywnej profilaktyki zdrowotnej i skutecznych metod, które zmniejszają ryzyko chorób (a tym samym przyjmowania medykamentów).

Warto więc zainwestować w promocję zdrowia w swojej firmie.

Świadomy pracodawca będzie dbał o zdrowie własnego personelu nie tylko z powodu mniejszych kosztów, które poniesie z powodu absencji pracowników, ale także z powodu zwiększonej efektywności, jakości i zysku z ich pracy. Należy bowiem pamiętać, iż to nie leki, ale zmiana stylu życia czyli prawidłowo zbilansowana dieta i regularna aktywność fizyczna, są naszym największym sprzymierzeńcem w zachowaniu zdrowia.

Człowiek skazany na leki do końca życia to zawsze będzie człowiek chory w trakcie leczenia. Tymczasem większość wypadków wdrożenia programu aktywnej profilaktyki pozwala zachować zdrowie i nie dopuścić do rozwoju choroby.

Badania, które zostały opublikowane w czasopiśmie “European Respiratory Journal”, pokazują wpływ diety śródziemnomorskiej na ludzi otyłych cierpiących na bezdech senny, w porównaniu do osób stosujących dietę o niskiej zawartości tłuszczów całkowitych, tłuszczów nasyconych, tłuszczów trans, cholesterolu i sodu.

Naukowcy z Uniwersytetu na Krecie zbadali 40 otyłych pacjentów cierpiących na OBPS. Dwudziestu z nich polecono dietę o niskiej zawartości tłuszczu, podczas gdy reszta stosowała dietę śródziemnomorską. Obie grupy były zachęcane do zwiększenia aktywności fizycznej, szczególnie do częstych spacerów (co najmniej 30 minut dziennie).

Ponadto jedna i druga grupa zostały poddane terapii stałego dodatniego ciśnienia w drogach oddechowych (CPAP), która polega na noszeniu maski wytwarzającej strumień powietrza utrzymujący górne drogi oddechowe otwarte w czasie snu.

Na początku badania naukowcy monitorowali pacjentów w czasie snu, co znane jest również pod nazwą badań polisomnograficznych. W toku tego typu badań poszukiwanych jest kilka wskaźników zespołu bezdechu sennego (OBS), takich jak aktywność elektryczna mózgu, ruchy oczu i chrapanie. Po upływie sześciu miesięcy autorzy doświadczenia poddali pacjentów ponownej analizie, aby sprawdzić czy zmiany dietetyczne miały wpływ na rytm snu.

Wyniki ujawniły również spadek masy tłuszczowej w jamie brzusznej u osób, które były na diecie śródziemnomorskiej.

Dieta stosowana w krajach basenu Morza Śródziemnego uważana jest za jedną z najzdrowszych diet. Śródziemnomorski sposób odżywiania bazuje na dużej ilości świeżych warzyw i owoców, pełnoziarnistych zbóż, oliwy, warzyw strączkowych, orzechów, ryb oraz owoców morza. Charakterystycznym elementem tej diety jest także unikanie mięsa czerwonego oraz nabiału.

Jest to pierwsze badanie analizujące wpływ diety śródziemnomorskiej w połączeniu z aktywnością fizyczną na OBS, poprzez zmiany w organizmie człowieka. Nasze wyniki pokazały, że liczba zaburzeń w czasie snu REM w grupie osób stosujących dietę śródziemnomorską była niższa niż w drugiej grupie. Ostatnie badania wykazały związek pomiędzy wzrostem zakłóceń w fazie REM a ryzykiem wystąpienia poważnych konsekwencji ogólnoustrojowych, takich jak cukrzyca typu II. Niemniej ich znaczenie kliniczne pozostaje niejasne. Ostatecznie potrzebne są dalsze badania, aby przeanalizować wpływ tej diety na zaburzenia oddychania w czasie snu z uwzględnieniem jej właściwości przeciwzapalnych i antyoksydacyjnych.

- Christopher Papandreou, główny autor badania