Co to jest RLS?

[info]
Zespół niespokojnych nóg (RLS – z ang. Restless Legs Syndrome) jest zaburzeniem ze strony układu nerwowego, powodującym uczucie zmęczenia i niepokoju w kończynach. Ten niedoceniany problem zdrowotny dotyka około 10% populacji. Charakterystyczną cechą tego schorzenia jest jego ustępowanie lub znaczne złagodzenie pod wpływem ruchu. Z uwagi, że objawy nasilają się w nocy, pacjentom zmagający się z RLS często towarzyszy bezsenność i przewlekłe zmęczenie.
[/info]

Jakie są przyczyny zespołu niespokojnych nóg?

Przyczyna RLS nie jest znana. Zdaniem ekspertów w tej dziedzinie schorzenie to ma związek z niedoborem dopaminy w mózgu oraz zaburzeniami gospodarki żelazem. Kluczową rolę odgrywa też genetyka oraz nieprawidłowy styl życia. Zespół bywa dziedziczony autosomalnie.

Istnieje wiele schorzeń związanych z zespołem niespokojnych nóg, w tym niedokrwistość, cukrzyca, otyłość, schyłkowa niewydolność nerek, choroba Parkinsona, a nawet ciąża. Powyższe przypadki dotyczą mniejszości chorych, jednak ich leczenie, może pomóc w walce z dokuczliwymi objawami RLS.

Kto choruje?

Nikt nie zna prawdziwej liczby chorych na RLS. Problem dotyczy około 10% populacji, a koło 2% do 3% cierpi na umiarkowaną lub ciężką postać, której objawy znacznie wpływają na jakość życia.

Dotychczasowo wiadomo, że:

  • Kobiety dotknięte są nieznacznie częściej niż mężczyźni.
  • Ciężka postać choroby dotyka osoby w wieku średnim lub starsze.
  • Członków rodziny osób chorych objawy dopadają zwykle w wieku młodszym, ale postępują powoli.

Objawy

Osoby z zespołem niespokojnych nóg skarżą się na uczucie „niepokoju” w nogach (a czasami w rękach lub innych częściach ciała) i nieodpartą chęć poruszania nogami w celu złagodzenia tego wrażenia. Odczucia są trudne do opisania: uczucie dyskomfortu, swędzenie, kłucie, mrowienie, uczucie ciężkości, intensywnego przepływu krwi w żyłach. Są one zwykle silniejsze w spoczynku, zwłaszcza w pozycji leżącej lub siedzącej. Długotrwałe objawy mogą powodować stres i bezsenność.

Nasilenie objawów RLS waha się od łagodnych do nie znośnych, są zwykle gorsze w godzinach wieczornych i nocnych i mniej poważne w godzinach porannych. Dla niektórych osób objawy mogą powodować poważne zaburzenia snu, które mogą w istotny sposób pogarszać jakość życia.

RLS bywa często nierozpoznane lub błędnie rozpoznane. U wielu osób jest diagnozowana dopiero od 10 do 20 lat po wystąpieniu objawów. Wcześnie zdiagnozowane, RLS często może być skutecznie leczony.

Przyczyny

W większości przypadków lekarze nie znają przyczyn, jednak podejrzewają, że geny odgrywają kluczową rolę. Około połowa osób z RLS ma również chorego członka rodziny. Inne czynniki związane z rozwojem lub nasilenia zespołu niespokojnych nóg to styl życia oraz choroby przewlekłe.

Objawy niektórych przewlekłych chorób, łącznie z niedoborem żelaza, chorobą Parkinsona, niewydolnością nerek, cukrzycą, neuropatią obwodową, często pokrywają się z objawami RLS. Leczenie tych schorzeń często przynosi ulgę także w przypadku RLS.

Niektóre kobiety odczuwają RLS w czasie ciąży, zwłaszcza w ostatnim trymestrze. Objawy zwykle ustępują w ciągu miesiąca po porodzie.

Inne czynniki, w tym nieprawidłowa dieta, alkohol i brak snu mogą wywołać objawy lub je nasilać. Poprawa sposobu żywienia, regularny sen oraz wyeliminowanie alkoholu z diety może złagodzić objawy.

Rozpoznanie

Nie ma badań lekarskich diagnozujących zespół niespokojnych nóg, jednak lekarze mogą korzystać z dostępnych badań, w tym morfologii, aby wykluczyć inne choroby. Rozpoznanie RLS ma miejsce w oparciu o objawy pacjenta i odpowiedzi na pytania dotyczące historii rodziny, stosowanych leków, obecności innych dolegliwości lub problemów ze snem czy przewlekłym zmęczeniem w ciągu dnia.

Dieta

Leczenie RLS jest ukierunkowane na złagodzenie objawów. U osób z postacią łagodną do umiarkowanej proponuje się zmianę stylu życia, w tym rozpoczęcie regularnego programu ćwiczeń, ustanowienie regularnych godzin snu oraz wprowadzenie dobrze zbilansowanej diety.

  • Jak wykazano w badaniach, należy zrezygnować z picia kawy oraz alkoholu, a także z palenia papierosów.
  • Należy unikać jedzenia obfitych posiłków wieczorem, aby organizm miał czas na odpoczynek.
  • Do diety należy wprowadzić produkty bogate w kwas foliowy tj. zielone, liściaste warzywa, rośliny strączkowe, buraki, otręby, owoce cytrusowe.
  • W diecie należy uwzględnić produkty z dużą zawartością żelaza jak zielone, liściaste warzywa, kasza gryczana, soja, drób, ryby, jaja (żółtko), suszone morele.
  • Posiłki powinny być jedzone regularnie, co 4 godziny, aby zapewnić stałą podaż substancji odżywczych.
  • Należy wystrzegać się produktów wysoko-przetworzonych, przygotowanych z białej mąki, zawierających dużo substancji sztucznych (konserwantów, barwników, słodzików).
  • Podstawę diety powinny stanowić warzywa, tłuste ryby morskie, kasze, orzechy, nasiona, owoce oraz produkty pełnoziarniste.
  • Należy utrzymać prawidłową masę ciała. Nadwaga jest jednym z głównych czynników nasilających objawy tej choroby.
  • W celu ustalenia dobrze zbilansowanej diety i zmniejszenia masy ciała należy skonsultować się z dietetykiem, który opracuje indywidualny program żywieniowy, pokrywający zapotrzebowanie na wszystkie składniki pokarmowe.

Leczenie

[info]
Pomocne w leczeniu mogą się okazać: masaże stóp, gorące kąpiele lub podkładki grzewcze, a także chłodzenie nóg lodem.
[/info]

Leki mogą być pomocne w leczeniu RLS, ale nie są wskazane dla każdego. W rzeczywistości lek, który łagodzi objawy u jednej osoby może pogorszyć stan u innej. W wielu przypadkach farmaceutyk, który działa przez jakiś czas może stracić swoją skuteczność przy dłuższym stosowaniu.

Chociaż nie ma lekarstwa na zespół niespokojnych nóg, obecne metody leczenia mogą pomóc w kontroli choroby, złagodzeniu objawów i poprawie komfortu życia.