Jakie są przyczyny zespołu niespokojnych nóg?
Przyczyna RLS nie jest znana. Zdaniem ekspertów w tej dziedzinie schorzenie to ma związek z niedoborem dopaminy w mózgu oraz zaburzeniami gospodarki żelazem. Kluczową rolę odgrywa też genetyka oraz nieprawidłowy styl życia. Zespół bywa dziedziczony autosomalnie.
Istnieje wiele schorzeń związanych z zespołem niespokojnych nóg, w tym niedokrwistość, cukrzyca, otyłość, schyłkowa niewydolność nerek, choroba Parkinsona, a nawet ciąża. Powyższe przypadki dotyczą mniejszości chorych, jednak ich leczenie, może pomóc w walce z dokuczliwymi objawami RLS.
Kto choruje?
Nikt nie zna prawdziwej liczby chorych na RLS. Problem dotyczy około 10% populacji, a koło 2% do 3% cierpi na umiarkowaną lub ciężką postać, której objawy znacznie wpływają na jakość życia.
Dotychczasowo wiadomo, że:
- Kobiety dotknięte są nieznacznie częściej niż mężczyźni.
- Ciężka postać choroby dotyka osoby w wieku średnim lub starsze.
- Członków rodziny osób chorych objawy dopadają zwykle w wieku młodszym, ale postępują powoli.
Objawy
Osoby z zespołem niespokojnych nóg skarżą się na uczucie „niepokoju” w nogach (a czasami w rękach lub innych częściach ciała) i nieodpartą chęć poruszania nogami w celu złagodzenia tego wrażenia. Odczucia są trudne do opisania: uczucie dyskomfortu, swędzenie, kłucie, mrowienie, uczucie ciężkości, intensywnego przepływu krwi w żyłach. Są one zwykle silniejsze w spoczynku, zwłaszcza w pozycji leżącej lub siedzącej. Długotrwałe objawy mogą powodować stres i bezsenność.
Nasilenie objawów RLS waha się od łagodnych do nie znośnych, są zwykle gorsze w godzinach wieczornych i nocnych i mniej poważne w godzinach porannych. Dla niektórych osób objawy mogą powodować poważne zaburzenia snu, które mogą w istotny sposób pogarszać jakość życia.
RLS bywa często nierozpoznane lub błędnie rozpoznane. U wielu osób jest diagnozowana dopiero od 10 do 20 lat po wystąpieniu objawów. Wcześnie zdiagnozowane, RLS często może być skutecznie leczony.
Przyczyny
W większości przypadków lekarze nie znają przyczyn, jednak podejrzewają, że geny odgrywają kluczową rolę. Około połowa osób z RLS ma również chorego członka rodziny. Inne czynniki związane z rozwojem lub nasilenia zespołu niespokojnych nóg to styl życia oraz choroby przewlekłe.
Objawy niektórych przewlekłych chorób, łącznie z niedoborem żelaza, chorobą Parkinsona, niewydolnością nerek, cukrzycą, neuropatią obwodową, często pokrywają się z objawami RLS. Leczenie tych schorzeń często przynosi ulgę także w przypadku RLS.
Niektóre kobiety odczuwają RLS w czasie ciąży, zwłaszcza w ostatnim trymestrze. Objawy zwykle ustępują w ciągu miesiąca po porodzie.
Inne czynniki, w tym nieprawidłowa dieta, alkohol i brak snu mogą wywołać objawy lub je nasilać. Poprawa sposobu żywienia, regularny sen oraz wyeliminowanie alkoholu z diety może złagodzić objawy.
Rozpoznanie
Nie ma badań lekarskich diagnozujących zespół niespokojnych nóg, jednak lekarze mogą korzystać z dostępnych badań, w tym morfologii, aby wykluczyć inne choroby. Rozpoznanie RLS ma miejsce w oparciu o objawy pacjenta i odpowiedzi na pytania dotyczące historii rodziny, stosowanych leków, obecności innych dolegliwości lub problemów ze snem czy przewlekłym zmęczeniem w ciągu dnia.
Dieta
Leczenie RLS jest ukierunkowane na złagodzenie objawów. U osób z postacią łagodną do umiarkowanej proponuje się zmianę stylu życia, w tym rozpoczęcie regularnego programu ćwiczeń, ustanowienie regularnych godzin snu oraz wprowadzenie dobrze zbilansowanej diety.
- Jak wykazano w badaniach, należy zrezygnować z picia kawy oraz alkoholu, a także z palenia papierosów.
- Należy unikać jedzenia obfitych posiłków wieczorem, aby organizm miał czas na odpoczynek.
- Do diety należy wprowadzić produkty bogate w kwas foliowy tj. zielone, liściaste warzywa, rośliny strączkowe, buraki, otręby, owoce cytrusowe.
- W diecie należy uwzględnić produkty z dużą zawartością żelaza jak zielone, liściaste warzywa, kasza gryczana, soja, drób, ryby, jaja (żółtko), suszone morele.
- Posiłki powinny być jedzone regularnie, co 4 godziny, aby zapewnić stałą podaż substancji odżywczych.
- Należy wystrzegać się produktów wysoko-przetworzonych, przygotowanych z białej mąki, zawierających dużo substancji sztucznych (konserwantów, barwników, słodzików).
- Podstawę diety powinny stanowić warzywa, tłuste ryby morskie, kasze, orzechy, nasiona, owoce oraz produkty pełnoziarniste.
- Należy utrzymać prawidłową masę ciała. Nadwaga jest jednym z głównych czynników nasilających objawy tej choroby.
- W celu ustalenia dobrze zbilansowanej diety i zmniejszenia masy ciała należy skonsultować się z dietetykiem, który opracuje indywidualny program żywieniowy, pokrywający zapotrzebowanie na wszystkie składniki pokarmowe.
Leczenie
Leki mogą być pomocne w leczeniu RLS, ale nie są wskazane dla każdego. W rzeczywistości lek, który łagodzi objawy u jednej osoby może pogorszyć stan u innej. W wielu przypadkach farmaceutyk, który działa przez jakiś czas może stracić swoją skuteczność przy dłuższym stosowaniu.
Chociaż nie ma lekarstwa na zespół niespokojnych nóg, obecne metody leczenia mogą pomóc w kontroli choroby, złagodzeniu objawów i poprawie komfortu życia.